Kendi Teknenize Bakım Yapmanın Zamanı Geldi:

Tüm denizcilerin ortak sorunu (tatlı belası) sanırım tekneleri. Büyüklüğü veya inşaa malzemesi ne olursa olsun, sürekli kullanmasak da, bütün bir yılı denizde geçiren teknelerimiz, dalgalarla sallanıyor, denizle ıslanıyor, yağmurlarla yıkanıyor ve güneşle kavruluyorlar. Sanki dünya üzerindeki bütün kuvvetler teknelere saldırıyor, eskitiyor,yıpratıyor…saat hep aleyhimize çalışıyor…

Küçük önlemler ve zamanında yapılacak detay onarımlarla, yılları geçirmek mümkün. Geç kalındığı durumlardaysa ağır bakım şart. Deniz,güneş,zaman üçlüsünün açtığı yaraları tedavi etmenin klasik ve basit yöntemlerini aşşağıda bulacaksınız.

Teknelerin her türlü onarımına; gövde,motor,mekanik,elektrik tamiratlarına ve denizci dostlarımızın bakım onarım hikayelerine bundan böyle sitemizde yer vereceğiz…

Sizde kendi bakım-onarım-yeniden inşaa hikayelerinizin burada yer almasını istiyorsanız lütfen bize yazın veya e-posta gönderin…

şimdiden hepinize kolay gelsin..

Cenk TEKKAYA

GEREKLİ ALETLER :

1) Küçük veya orta boy macun küreği
2) Spatula çelik (oto boyacılarının kullandığı gibi takım sapsız)
3) 5-10cm ağızlı saplı spatula
4) Su kovası
5) Eski boyaları kazımak için raspa
6) El süpürgesi veya fırçası ya da eski elektirik süpürgesi
7) Sünger
8. 1 5cm ve2 5cm kalınlığında maskelemebandı
9) 1 Adet boya rulosu tk. 2 adet parmak rulo
10) 2 5 fırça 1 adet 1 no 1adet fırça
11) 4adet 0 80 zımpara 4 adet 0 50 zımpara kağıdı
12)Varsa zımpara makinesi
13)Varsa Avuç taşlama makinesi ve zımpara kağıtları
Başlangıç için gerekli malzemeler şimdilikbunlar  bu malzemeler genelde birçoğumuzun elinde vardır.

1. İŞLEM ; ESKİ BOYANIN TEMİZLENMESİ :

Boyanın sökülmesi Mevcut boyanın sökülmesi için çeşitli yöntemler mevcuttur. Mekanik temizleme En çok tavsiye edilen yöntem boyanın zımpara ile sökülmesidir. Bu yöntemle hem bütün boyanın sökülmesi sağlanır hem de yeni boyanın uygulanması için sağlıklı bir yüzey hazırlanır. Türkiye’de bu işlem için kullanılan klasik titreşimli ve dairesel zımparalar yüzeyde istenmeyen ve düzeltilmesi zor olan çizikler meydana getirmektedir. Örnek resimde gösterildiği gibi  ( Hatalı temizleme yöntemleri ) ( Uygun aletler ve yöntemlerle yapılan temizlik ) Günümüzde Zımpara işlemini kolaylaştıran çok çeşitli yeni aletler mevcut olup aşağıdaki gibi bir temizliği bu aletlerle yapmak daha sağlıklı ve mümkün olmaktadır. Yakma Hızlı bir işlemdir ancak ahşap yüzeyde oluşan yanık bölgeler yeni boyanın tutunmasını olumsuz yönde etkiler. Sıcak hava tabancaları Ahşap yüzeye zarar vermeyecek yöntem ise sıcak hava tabancaları kullanmaktır. Sıcak hava tabancaları kullanıldıktan sonra yeni boyanın sağlıklı bir şekilde ahşaba bağlanmasını sağlamak için yüzeyin zımparalanması önerilir. Boya sökücüler ; Yukarıdaki metotların uygulanamadığı yerlerde solvent tipi boya sökücüler kullanılabilir. Kostik ihtiva boya sökücüler daha hızlı çalışır ancak yüzeyde zararlı kalıntılar bırakabilir. Boya sökücü kullanıldıktan sonra yüzey temiz su veya solvent ile temizlenmelidir.

2. İŞLEM ; TEMİZLİK VE ÖN HAZIRLIK

Bu işlemlerin herhangi birini yaptıktan yüzey üzerinde kalan tozların ya da yabancı maddelerin temizlenmesi için tüm yüzeyler tatlı su ile yıkanmaldır. Yabancı maddelerin yok edilmesi için uygulanan bu yöntem sistem başlangıcında uygulanacak astarın yüzeye daha iyi yapışmasını sağlar. İyi bir yüzey hazırlığı için yüzeydeki Yağ  kir  toz gibi unsurlardan tamamen arındırılması gerekmektedir. DİKKAT; Yüzey mutlaka temiz bir bez ve tiner ile silinmelidir.

2. AŞAMA; ASTAR VE MACUN UYGULAMA GEREKLİ MALZEMELER :

1) Poliüretan esaslı tekne astarı

2) Poliüretan esaslı armuz dolgu macunu

3) Poliüretan esaslı tekne macunu

4) Sonkat tekne boyası

5) P.üretan Güverte verniği

6) Zehirli boya astarı

7) Zehirli boya (Antifouling)

3. İŞLEM ; ASTAR UYGULAMASI

Çürüme ve böcek tahribatının iyileştirilmesi Boya söküldükten sonra çürümüş ya da zayıflamış bölümler tamir edilmeli ve yüzeye fırça veya rulo ile Poliüretan esaslı şeffaf emprenye astarı uygulaması yapılmalıdır. Ahşabın gözeneklerine komple nüfuz edebilen bu astar. ahşabı küf  mantar gibi çeşitli organizmalardan korur  ve üstüne uygulanacak her türlü macun vernik ve boya için güçlü bir tutunma sağlar.

*DİKKAT; Poliüretan astarlar malzemenin durumuna ve ahşabın sertliğine göre; % 20 ila 30 oranında inceltilmelidir. İnceltme sert agaçlarda % 30 – 40 oranında yumuşak ağaçlarda 20-30 civarında olmalıdır. *DİKKAT; Astar uygulaması yapıldıktan 4 veya 6 saat sonra mutlaka uygulama sistemi devam etmeli olası erteleme durumlarında 8-12 saat’i geçen uygulamalarda mutlaka 140 – 180 arası ince bir zımpara yapılmalıdır.

*DİKKAT; Tüm uygulamalarda direkt güneş ışınlarına maruz kalınmamalıdır. Astar veya macun uygulamalarında güneş ışınları reaksiyonu hızlandırıp  elastıkiyeti düşürmektedir.

4. İŞLEM; ARMUZ YOKLAMASI Lamine olmayan sarma tahtalı teknelerde eski kalafatlama işlemi yerine yapılan armuz yoklama macunu uygulaması armuz olmayan ya da lamine ahşap teknelerde yüzeysel macun yoklaması yapılarak bu adım geçilir. Armuz dolgu macunları Solvent içermeyen  donduktan sonra (prizini aldıktan sonra) hacim kaybı yapmayan elastik deniz suyuna ve kimyasal maddelere mukavim mekanik direnci yüksek bir macundur.

* DİKKAT; Armuz yoklaması yapıldıktan 4 veya 6 saat sonra armuz aralarında şişen poliüretan dolgu macunu fazlasını dışarıya taşıracaktır. Bu fazlalıklar spatula veya keskin yüzlü bir bıçakla temizlenerek sisteme tekne macunu uygulaması ile devam etmeli olası erteleme durumlarında 8-12 saat’i geçen uygulamalarda mutlaka 80 – 100 arası zımpara yapılmalıdır.

*DİKKAT; Katlar arası uygulamalarda zamanlama ve zımpara uygulama sağlığı  açısından çok önemlidir.

*DİKKAT; Tüm uygulamalarda direkt güneş ışınlarına maruz kalınmamalıdır. Astar veya macun uygulamalarında güneş ışınları reaksiyonu hızlandırıp  elastıkiyeti düşürmektedir.

5. İŞLEM : TEKNE MACUNU UYGULAMASI Ahşap bir yüzeyin pürüzlerini gidermek ve kalın bir tecrit sağlamak amacıyla eskiden fazla değil  otuz kırk sene öncesine kadar  gemilerde boya yapılırken bunların hammaddeleri olan: üstübeç bezir yağı litapon vernik ve tiner piyasadan alınarak boya ve macun gemilerde yapılırdı. Bu zamanda tüm macunlar hazır olarak satılmaktadır. Şimdi hemen hemen tüm gemilerde ve küçük teknelerde hazır yapılmış boyalar ve macun kullanılmaktadır.

POLİÜRETAN ESASLI  DOLGU MACUNU Çift komponentli  poliüretan esaslı  solvent içermeyen  deniz suyuna  kimyasal maddelere ve aşınmaya mukavim prizini alırken hacim kaybı yapmayan macun. İki komponenti birbirine karıştırdıktan sonra viskoz bir yapıya sahiptir.Macun daha ziyade sıyırma tarzında kullanılır. Donduktan sonra sert lastik elastikiyetinde bir malzemedir.

POLİÜRETAN NEDİR ? Poliüretan  elastikıyet  yüzey dokusu  sertlik basınç dayanımı  yoğunluk gibi birbirinden farklı çeşitleri bulunan geniş bir malzeme ailesinin genel tanımıdır.Poliol ve izosiyanat olarak tanımlanan iki bileşeninin birbiri ile reaksiyona girmesi sonucu oluşan poliüretan birçok sektörde kullanılmaktadır. Çift kompenentli malzeme kutuda homojen bir şekilde karıştırıldıktan sonra  macun küreği üzerine yeterli miktarlarda alınarak sıyırma olarak çekilir. Vernikli tekne su kesimi poliüretan macun kaplama Eski tekne Poliüretan &am p;am p;am p;nb sp; Sonlanmış macun. yapılmış hali

6. İŞLEM ; BORDO SONKAT BOYA UYGULAMASI

Unutulmamalı ki boya ve boyama işçiliği hem çok pahalı bir iştir hem de iyi yapılmadığı takdirde  gerektiği şekilde sürülmediği  boyanın yüzeye yapışması  örtmesi yeterince sağlanamadğı takdirde boya kendisinden beklenen görevi yapamaz. & ; ; ;nbs p; & ; ; ;nbs p; & ; ; ;nbs p; Fazla boya sürerek altındaki maddeyi daha iyi koruyacağımız düşüncesi yanlıştır. Fazla boya diaaa yüzeylerde akarak çirkin bir durum yaratacağı gibi  gereksiz giderlere de neden olur. Fırça üçte birine kadar boyaya hafifçe daldırılıp kutu  teneke  patlak kenarında fazlası içeri akıtıldıktan sonra kalan boya sert bir şekilde yüzeye iyice yedirilerek  birkaç kez de üstünde gidip gelinerek yapılmalıdır. Gerektiği takdirde fırça yalnızca yukardan aşağıya değil  yatay hareketlerle de fırça izinin kalmamasına dikkat edilmelidir. Sonkat tekne boyası ; Alkid esaslı tek kompenentli parlak  deniz şartlarına fiziksel ve hafif kimyasal tesirlere dayanıklı  seri kuruyan  elastik ve örtücü boya. Sonkat Poliüretan esaslı tekne boyası ; Çift kompenentli  reaksiyon kurumalı  poliüretan reçine esaslı yapışma özelliği yüksek high solid parlak bir sonkat boyadır. Su  deniz suyu asitler  kimyasallar ve aşınmaya maruz yüzeylerde kullanabilirsiniz.Yüksek parlaklığa sahip  güneş ışınlarına yüksek dayanımı olan süper örtücü bir sonkattır.

7. İŞLEM ; VERNİKLİ TEKNELERDE YAŞAM MAHALLİ VERNİK UYGULAMASI

Vernikler tekneyi ultraviyole ışınlarından koruma  direkt olarak tesir edecek güneş ışınlarının tahtayı aşırı kurutarak çatlatmasına mani olma  ahşabı daha sertçe bir katmanla darbe ve çiziklerden koruma  suyun ve bazı mikroorganizmaların ahşaba işlemesini engelleme ve ahşabın güzelliğini olabildiğince ortaya çıkarma amacıyla kullanılırlar. Vernikler tamamen şeffaf olabildikleri gibi  ahşaba istenen doğrultuda belli bir renk verebilmek için (örneğin koyu kırmızı maun rengi) boya pigmentleri ile de üretilirler. Vernikler de  aynen boyalarda olduğu gibi  tek komponentli  yağ bazlı; veya çift komponentli ve mesela poliürethan esaslı olabilirler. Poliürethan vernikler güneş ışınlarına dayanıklı ve kimyasal dirençleri yüksek verniklerdir. Tamamen korumasız bir ağaç verniklenirken İlk önce Poliürethan esaslı şeffaf emprenye astarı uygulaması yapılmalıdır. Ahşabın gözeneklerine komple nüfuz edebilen bu astar uygulanacak her türlü vernik için güçlü bir tutunma sağlar. Ahşapta yeterli korumayı sağlama ve ahşabın tüm desen ve güzelliği ile ortaya çıkacağı belli bir derinlik hissi uyandıran görüntüye ulaşabilmek için  ara zımparalama şartıyla  beş ila sekiz kat vernik yapılması tavsiye edilir.

8. İŞLEM ; ASTAR VE ANTİFOULİNG UYGULAMASI

Macunu bitmiş ve zımparalanmış yüzeyi temiz ve tinerli bezle tozlardan arındırmalısınız. Vinil esaslı Zehirli Boya Astarı’nı % 5 oranında epoksi tiner ile incelterek su kesimini astarlayınız ve kurumasını bekleyiniz. Katlar arası bekleme süresi 5 – 6 saattir. Eski ve cinsi belli olmayan zehirli boyalar üzerine mutlaka kullanılması gerekmektedir. Zehirli boya astar uygulaması. Eski zehirli boya. Zehirli boya uygulaması ;

ZEHİRLİ BOYALAR ;

Selfpolishing tipi zehirli boyalarda  boyanın etkisi kat başına 3 ay civarındadır. Çekek süreniz 12 ay ise 4 kat zehirli tatbik etmeniz ve aşırı aşınan bölgeleri ek katlar korumanız gerekli olacaktır. • Su hattı boyu gerçek su hattından tesbit edilmelidir  filatonun üst kenarı yanıltıcı olabilir. • Koyu renk zehirli boyaların koruma özellikleri  açık renkli boyalardan daha fazladır. Koyu renk zehirli boyalar tercih edilmelidirler. • Kakamoz da tabir edilen midyeler  salgıladıkları çok etkin tutkal sayesinde teknenizin karinasına yapışırlar. Bu kakamozları koparırken ahşap tekneye zarar vermemeye dikkat edilmelidir.Teknenin karinasına kakamoz yerleşmesi mutlaka önlenmelidir. • Selfpolishing boyalar  belli bir ortalama hıza göre tasarlanmıştır. Tekne uzun süreler bu hızın çok altında seyrederse (veya limanda yatarsa) teknenin altı kirlenir. Aynı şekilde  tekne çok hızlı seyrederse (veya yanlış zehirli tatbik edilmiş ise) boya gereğinden hızlı erozyona uğrar ve tekneyi erken kızak gerekebilir. • Motoryatlar için tasarlanan zehirli boyalar  ticari teknelerin aksine karışık bir kullanma rejimine ve özellikle uzun hareketsiz sürelere göre optimize edilir. Ucuza alınan ticari gemi zehirli boyaları gezi teknelerinde aranılan sonucu vermeyebilirler.

GENEL BOYA UYGULAMA YÖNTEMLERİ:

Boya uygulamalarında kullanılan başlıca yöntemler fırça ve rulo ile yapılan uygulamalar ile püskürtme yöntemidir. Fırça ile yapılan uygulama geleneksel bir yöntem olup  genelde hemen her boya için geçerlidir. Özellikle sık sık kesme gereken  renk değişen küçük parçalanmış yüzeylerin boyanmasında uygun bir yöntemdir. Hızlı kuruyan boyaların fırça ile uygulanmalarında da zorluklarla karşılanmaktadır  özellikle büyük satıhların boyanmasında daha büyük sorunlar ile karşılaşılmaktadır. Rulo ile yapılan uygulamalar büyük ve kesintisiz yüzeylerde  örneğin su kesimi  flato  güverte döşemelerde fırçaya nazaran çok daha hızlıdır. Ancak sık sık boyanın kesilmesi gereken durumlara uygun değildir. Ayrıca rulo ile yapılan uygulamalarda dar açılı bir köşeleri ve tekne elemanlarının birleşme hatlarını boyayabilmek için fırça gerekmektedir.

BOYA MALZEMELERİNİN DEPOLANMASI:

Boyaların depolanması  boyanın tipine ve depolama şartlarına göre değişir. Tek kompenentli sentetik boyalar  normal atmosfer şartlarında uzun zaman muhafaza edilebildiği halde  Çift kompenentli sonkat poliüretanlar  Çift komp. macunlar  ve vernikler astarlar bir yıl içerisinde bozulabilir. Bazı pigmentli boyalar  sert bir çökeltme yapmaksızın bir sene veya daha fazla bir süre depolanabilirler. Diğerleri  bilhassa kırmızı sülyen boyalar  karıştırılmadan bırakıldığı taktirde  birkaç ay içinde sert bir şekil alırlar. Genel olarak  tedricen  belirli sebeblerle etkilenen boyalar  sıcaktan  soğuktan olduğundan daha fazla etkilenirler. Boyalar üstü kapalı ve vantilasyonun kabil olduğu yerde muhafaza edilmelidir. Boyalar genellikle yanabilir olduğu unutulmamalıdır. Çeşitli tip boyaların muhafaza edildiği yerlerde  istenildiğinde aranılan boyayı bulmak için sistemli bir tasnif yapılmalıdır. Kapların üzerindeki etiketler ve yazılar  bilhassa açık havada zamanla silinirler. Böyle bir durum müşahade edildiğinde etiketler yenilenmelidir. Pigmentli boya kapları  her ay veya iki ayda bir sert çökeltme yapmalarını önlemek için alt üst edilmelidir . SONUÇ: Kısaca özetlersek Boya ve vernik ürünlerini iki gruba ayırabiliriz. Tek komponentli ürünler ve iki ayrı malzemenin karıştırılmasıyla oluşan çift komponentli adını alan ürün grupları. Genelde tek komponentli boyalar herkezce uygulanması daha kolay  daha ucuz ve bir parça daha elastiki özelliği olup  teknenin çalışması sırasında oluşan ufak çatlakları vs daha iyi gizleyebilen  ancak daha kısa ömürlü ürünlerdir. İki komponentli ürünler daima ana malzeme ve sertleştiriciden oluşur. Bu iki komponent verilen ölçülerde karıştırılır ve bu işlemden kısa süre sonra uygulanmalıdır. çift kompenetli boyalar kimyasal reaksiyon neticesi “sertleşirler. Boya mekanik açıdan çok dayanıklıdır ve yıllarca bakım gerektirmez. Su kontrplakları dahil  tüm tekne inşa malzemeleri için tavsiye edir. Çift komponentli boyalar teknelerin gövdelerinin olası çalışmalarına uygun esneklikte olmalarına dikkat edilmelidir.

Kaynak; Mehmet BALOĞLU’nun yazısından alıntıdır… (Naci YILMAZ  Meges IC Marin  Kaş Marina Manavgat çekek yeri)